De Linde is onze beschermde afdeling waar mensen verblijven met dementie of een psychische kwetsbaarheid.
De afdeling situeert zich voornamelijk langs de Hospicestraat en heeft zowel een binnen- als een buitentuin. De binnentuin wordt omgeven door een dwaalgang waarin onze bewoners vrij kunnen rond stappen. Vanuit de living heb je zicht op beide tuinen waardoor het contact met de buitenwereld aanwezig blijft. Tevens heb je ook contact met de gehele afdeling.
Op de afdeling wordt voornamelijk in groep geleefd. Wanneer bewoners voor het ontbijt naar de living komen, krijgen ze al een tas koffie aangeboden om de dag rustig te beginnen. Na het middagmaal neemt, wie dit wil, middagrust in het salon of in bed.
Rond 14u drinken we gezamenlijk koffie met wat lekkers om daarna een activiteit aan te bieden. Dit is vaak individueel om aangepast te zijn aan de mogelijkheden van de bewoner.
Na het avondmaal zijn veel bewoners eraan toe om naar bed te gaan. Een dag vol prikkels en beweging vraagt immers vaak veel energie van hen. Andere bewoners kiezen ervoor om nog uren tv te kijken op hun kamer of een boek te lezen.
Ieder zijn eigen verhaal
Op De Linde wonen 16 mensen samen. Meer nog dan op een open afdeling ligt de nadruk hier op het leefgroepgebeuren en de individuele aanpak. Iedere bewoner heeft zijn eigen verhaal en leeft in zijn eigen tijd, soms zijn eigen wereld. Deze werelden kunnen al eens botsen met elkaar. Dan is het aan de medewerkers om op een creatieve manier te zorgen dat er voldoende ruimte ontstaat en de rust kan terugkeren. Het vraagt flexibiliteit en geduld van de medewerkers om zich steeds aan deze situaties aan te passen.
Laat dit nu de sterkte zijn van het team op De Linde: een hechte groep met gevoel voor humor. Want naast het vermogen om zich aan te passen aan de omstandigheden is humor een onmisbare manier om luchtigheid te brengen en afleiding te geven wanneer een bewoner vastzit in een probleem (vb naar huis willen om voor de kinderen te zorgen). Daarnaast is humor een goede manier om stress, zowel bij bewoner als medewerker, te reduceren.
Een ruime living met een eetgedeelte en een salon gedeelte zorgt voor een huiselijke sfeer en gezelligheid. Plaats daar de ongedwongen maar professionele houding van de medewerkers bij en je hebt een plek waar je welkom bent, waar steeds iemand aanwezig is zodat je als familielid altijd een aanspreekpunt hebt om vragen te stellen of zelf jouw verhaal te vertellen. Er staat steeds een potje koffie voor je klaar.
Wat stel ik me voor bij dementie?
Een mooi overzicht van de verschillende fases en vormen van dementie kan je vinden op de website van het expertisecentrum Dementie.
Dementie, vooral de vorm Alzheimer, is iets dat zachtjes binnen sluipt.
Er wordt al eens iets vergeten, de persoon wil tweemaal betalen en doet dit af als verstrooid zijn, er wordt al eens iets verkeerd gelegd. Het moeilijke in de beginsituatie is dat het onderscheid tussen gewoon vergeten of verstrooid zijn en het begin van de ziekte moeilijk waar te nemen is voor de omgeving. Vooral omdat de persoon in kwestie vaak zijn symptomen - wanneer die vaker voorkomen - zal proberen te verdoezelen, uit schaamte, uit angst.
“Bij mijn moeder vonden we na haar verhuis naar het WZC oa bij de digitale weegschaal een briefje met een memo naar haarzelf om zeker de instructies goed te lezen voor gebruik.”
Wat vroeger bijna blindelings gedaan werd, lukt steeds minder goed. Met frustratie en/of irritatie tot gevolg waarvan de schuld vaak buiten zichzelf gelegd wordt. Het ligt bv aan het apparaat dat te ingewikkeld gemaakt is.
‘‘Ons moeder is nooit een fantastische kok geweest, maar het was wel eetbaar en ze kon het combineren met andere taken die moesten gedaan worden. De laatste periode toen ze nog thuis woonde moest ze bij het vuur blijven staan en nog brandde het eten aan. Als mijn vader een oogje in het zeil kwam houden werd hij wandelen gestuurd. De brave ziel kreeg eten met een heel donker kantje aan voorgeschoteld en at het dan maar op.’’
Het kwijtraken van materiaal is een vaak voorkomend symptoom. Dan wordt de koelkast opengedaan en zien ze daar een schoen liggen, of sleutels liggen bij het bestek. Zelf herinneren ze zich niets over deze misplaatsing waardoor de schuld makkelijk bij de ander wordt gelegd want in hun beleving leggen ze het steeds op de juiste plek.
Het is niet eenvoudig te leven in een wereld waarin houvast verdwijnt, waar het moeilijk is om je gedachten bij elkaar te houden. Hierdoor gaan ze zich terugtrekken uit het sociaal leven en beperken zich tot de veilige omgeving van hun huis.
‘‘Ons moeder ging graag eens weg, maar eens opgenomen in het WZC kwam ze enkel nog mee naar buiten om in de zon te zitten, omdat ons vader haar verplichtte. Deelnemen aan activiteiten was helemaal niet meer aan de orde. Vaak zien we haar zitten met haar handen aan haar hoofd. Bijna alsof ze letterlijk haar gedachten in de hand wil houden. Op zo’n moment weten we dat we de communicatie best heel basic houden. Erkennen van haar moeilijkheid en gewoon nabij zijn.’’
Het praten kan moeilijker worden. Alledaagse woorden verdwijnen uit zinnen of ze hebben moeite om er op te komen. In de beginfase kan dit gemakkelijk weggeveegd worden onder verstrooidheid of ‘het ligt op het tipje van mijn tong’. Vaak kunnen ze dit verbergen door een ander woord te gebruiken of de omschrijving te geven. Later kan ook dat wegvallen.
‘‘Je kon tegen ons moeder wel vijf keer zeggen dat je moest vertrekken toen ze nog thuis woonde, maar dan had ze toch nog een vraag of begon nog iets te vertellen. Het is soms pijnlijk om te zien dat ze nu iets wil uitleggen maar de letters van een woord niet op de juiste plek willen vallen. In hetzelfde gesprek kan ze soms vijf zinnen goed zeggen en plots gaat de stekker eruit en lijkt ze Chinees te praten. Zelf merkt ze dit weleens en komt er een diepe zucht uit haar mond. ‘Willen de juiste woorden niet komen moe?’ Een verdrietige ‘nee’ volgt.’’
Afhankelijk van welke vorm van dementie zullen er meer of minder karakterveranderingen waar te nemen zijn. Ook gedrag kan wijzigen naarmate de dementie toeneemt. Remmingen vallen meer weg. Reacties kunnen op die manier heel open en eerlijk zijn. Wanneer je iets zegt dat hen tegen de borst stoot, zouden ze daar vroeger op een subtiele manier op gereageerd hebben, terwijl ze nu direct zeggen waar er in hen opkomt. De filter van wat je kan zeggen en wat niet valt stilletjes aan weg.
“Ons moeder is altijd een beleefd, vriendelijk persoon geweest. Nu horen we haar soms uitspraken doen waar we zelf niet altijd van weten hoe te reageren. Op een nieuwjaarsfeestje met alle kinderen en kleinkinderen zei ze tegen een kleinkind ‘amai, wanneer ga je eens echt beginnen werken? Want aan de kilo’s te zien moet je dat nu niet.’ Gênant en grappig. Moeilijker was het moment waarop ik samen met iemand van de zorg haar in bed hielp en ze met giftige ogen ons verwijten naar het hoofd gooide. Dan mag je zelf in het werkveld staan en beseffen dat het de ziekte is die spreekt, als het je eigen moeder is die je aanvalt voelt dit in eerste instantie toch als een persoonlijke aanval met tranen in de ogen als gevolg.”
Dementie zorgt ervoor dat de verbindingen tussen de hersencellen verstoord geraken. Hierdoor kan een weg die dagelijks werd afgelegd, plots niet meer bekend voorkomen en men verdwaalt in de ruimte. Letterlijk en figuurlijk op zoek naar iets dat ze kennen om de draad weer te kunnen oppikken.
“Toen ons vader nog leefde vertelde hij dat ons moeder om 19u haar slaapkleed al aan deed en in bed kroop. Terwijl ze altijd pas rond 22u gingen slapen. Om 5u was ze al gelaarsd en gespoord om de dag te beginnen. Er tegenin gaan had geen zin. Ze verdwaalde in de tijd. Voor ons vader waren dat vermoeiende tijden waarbij hij steeds alert moest zijn op wat ze ging doen. Gelukkig was ons moeder een huismus, waardoor dwalen buiten de kamer niet gebeurde.”
Door de verminderde functie van de hersenen lijkt het inschatten van bepaalde zaken complexer dan vroeger. De waarde van geld, de hoeveelheid voorraad dat men denkt nodig te hebben, de afstand tussen de auto en andere weggebruikers, hoeveelheid kruiden te gebruiken bij het koken. Het nemen van beslissingen hierover wordt vaak verkeerd ingeschat door het verminderd beoordelingsvermogen.
“Toen we het huis van onze ouders na de opname in het woonzorgcentrum leeg maakten, vonden we 20 kg suiker en 10 kg chocolade waarvan de vervaldatum al een tijdje overschreden waren en dat was er duidelijk aan te zien.”
Niet alle beschreven symptomen komen bij iedere persoon met dementie voor. Dit hangt af van welke vorm van dementie de persoon heeft en op welk specifiek deel van de hersenen de ziekte toeslaat.
Je hoeft je niet ongerust te maken wanneer je eens iets vergeet of verkeerd legt dat die al direct wil zeggen dat je dementie hebt. Het gaat over het steeds terugkeren en toenemen van symptomen.
Maak je je ongerust of wil je meer uitleg, dan kan je steeds contact opnemen met onze referente dementie Annelies Garreyn of Ann Messely (057 230 300)
